Eenvoudige variant opzetten Joomla-website

1. Inleiding

• zelf de (gratis, want open source) Joomla-programmatuur downloaden en installeren op je laptop of andere lokale omgeving;
• datzelfde doen in een omgeving die je regelt met een betaald abonnement bij een webhostingprovider;
• zo'n zelfde soort omgeving regelen maar de programmatuur installeren door het uitvoeren van een deels geautomatiseerd installatieprocedure.

In alle gevallen moet je de website daarna nog wel inrichten met 1) inhoud, 2) de vormgeving (hoe gaat het eruitzien) en 3) de navigatie (keuzeknoppen voor inhoud waar je naartoe wilt, bijvoorbeeld als onderdeel van een menu).

2. Achtergrondinformatie

Een website bestaat uit een voorkant (frontend) zoals te zien op internet en een achterkant (backend) waar je een website inricht en vult met inhoud.

CMS

1. gewone content (zoals teksten en plaatjes);
2. gegevens die de vormgeving van de website bepalen zoals waar welke inhoud verschijnt en hoe dat eruitziet (denk aan lettertypes,  kleuren, de breedte van een website etc.);
3. gegevens voor de navigatie zoals menu's.

Bij moderne websites regel je content, vormgeving en navigatie in samenhang met elkaar, terwijl deze drie aspecten in technische zin onafhankelijk zijn van elkaar. Dat betekent dat de bouwer van een website de vormgeving kan veranderen terwijl de content (inhoud) die daarbinnen wordt getoond, hetzelfde blijft en kan blijven. Dat geldt ook voor de navigatie. Een menu kun je anders gaan indelen, en daarmee de volgorde van de pagina's met inhoud, terwijl de inhoud van die pagina's hetzelfde blijft. Kortom, je kunt content, vormgeving en navigatie onafhankelijk van elkaar veranderen met als resultaat dat ze als combinatie toch een geheel blijven vormen. 

Database

Een moderne website is een informatiesysteem dat bestaat uit programmatuur en een database met daarin de informatie of gegevens (het formele verschil tussen informatie en gegevens laten we hier even voor wat het is) voor de content, de vormgeving en de navigatie. Een modern websitesysteem dat werkt zoals hier beschreven noemt men ook wel een CMS. Die afkorting staat voor Content Management Systeem. Joomla is een CMS.

Kies je voor zelf installeren, dan moet je onder andere een database aanmaken. Dat is niet heel ingewikkeld, maar het kan eenvoudiger en verloopt vlotter als je daarvoor een installatieprogramma gebruikt dat ook die database geautomatiseerd aanmaakt en inricht. Dat is de variant die hier wordt beschreven.

3. Wat heb je nodig?

• Een geregistreerde domeinnaam. Dat is een adres op internet (URL = Uniform Resource Locator) waar je website komt te staan.
• Een hostingpakket voor Joomla-websites bij een webhostingprovider.
• Een idee van wat het doel van je website gaat worden. Desnoods ga je er alleen mee oefenen en voer je voor de content fantasieteksten in. Maar echte inhoud is leuker. Dat kan gaan over een hobby, over jezelf of over of voor iets zakelijks. De inhoud bepaal je zelf.
  Tegelijkertijd ben je daar ook zelf verantwoordelijk voor en niet de hostingprovider. Daarmee valt wat je op internet zet, net zoals allerlei andere dingen die je doet of zegt, onder Nederlandse en Europese wetgeving en onder internationaal recht zoals vastgelegd in verdragen en besluiten van internationale organisaties.

Voor de variant die ik hier beschrijf heb je een webhostingprovider nodig die zelf de Joomlaprogrammatuur aanbiedt plus een hostingpakket plus een programma voor het deels geautomatiseerd installeren van de programmatuur. De Joomla-programmatuur is gratis want open source software. Waar je voor betaalt zijn de diensten die de provider aanvullend op de Joomlaprogrammatuur verzorgt. Zo draait de Joomlaprogrammatuur na installatie voor je website op een server met rekenkracht en geheugenopslag en zorgt de provider voor de verbinding tussen internet en je website op de server.

Voor het geautomatiseerd installeren van de Joomla-programmatuur voor een eigen website is ook een programma nodig. Voor wat hier wordt beschreven heb je dus een provider nodig die dat aanbiedt. Het meest voorkomende voorbeeld van een programma dat daarvoor wordt aangeboden is het programma Installatron. Meestal is dat voor de gebruiker onderdeel van een nog wat breder programma voor het opzetten en in technische zin beheren van een website. Een voorbeeld van zo'n programma is DirectAdmin. In zo'n programma kies je voor het gaan opzetten van een website met programmatuur naar keuze. Dat kan ook Wordpress zijn. Hier wordt een variant beschreven waarbij je voor Joomla kiest en dat doet in combinatie met een te regelen domeinnaam en een te regelen hostingpakket. Het het hostingpakket regel je het administratieve deel van de website van de hostingprovider en meestal kan dat ook voor de domeinnaam die je wilt gebruiken. Omdat je beide zaken nodig hebt voor een Joomlawebsite volgt daarna pas het installeren van Joomla.

Webhostingproviders

Voor het hosten van een Joomlawebsite kun je bij heel veel providers terecht. Zelf werk ik met de provider Keurigonline: niet echt duur en toch met een helpdesk die je overdag op werkdagen gewoon kunt bellen; meestal wordt er vlot opgenomen, en ik heb het nog niet meegemaakt dat ik niet goed werd geholpen. Natuurlijk zijn er daarbij wel grenzen: als je probleem groot is en het oplossen ervan kost serieus tijd, dan kan dat bij een abonnement van bijvoorbeeld € 3 per maand niet meer gratis. En ook hier geldt weer: niet alles is oplosbaar. Er zijn ook hostingproviders die heel goedkoop beginnen en dan met weinig dienstverlening veel klanten lokken, waarna de tarieven alsnog flink omhoog gaan. Ik heb het een en ander uitgeprobeerd, met als voorlopig resultaat waarmee ik al weer jaren tevreden ben, de provider die ik zojuist heb genoemd.
Hierbij is het ook goed om te beseffen dat je niet aan je provider moet gaan vragen hoe je Joomla moet inrichten. Daarvoor zijn er boeken (wordt wel minder in een wereld waarin steeds meer informatie digitaal is), zijn er websites met documentatie, zijn er Joomlagebruikersgroepen en zijn er digitale forums waar je vragen kunt stellen aan andere Joomlagebruikers.

4. Wat zijn de kosten?

Denk aan een paar euro per maand voor een kleine website tot twintig euro plus BTW per maand voor een grote website, waarbij groot ook kan zijn dat er heel veel wat men noemt traffic oftewel internetverkeer is naar en van je website, dus als die heel druk bezocht wordt. Als je een qua inhoud kleine website opzet, maar half Nederland wil die zien, dan krijgt de webhostingserver van de provider het toch heel druk (en gebruikt die veel energie en kan die minder bezig zijn voor websites van andere klanten).

Een domeinnaam gebruiken kost ook geld. Denk aan, orde van grootte, een euro per maand voor Nederlandse domeinnamen (die op .nl eindigen).

Als je in Google zoekt met 'overzicht webhostingproviders', dan vind je meerdere websites met overzichten en nadere informatie over webhostingproviders en soms ook knoppen om een abonnement bij een van die provider te kiezen. Bedenk ook dat ze niet allemaal even onafhankelijk zijn. Soms komen de inkomsten van de dergelijke websites uit wat ze krijgen voor doorverwijzingen.

5. De omgevingen om mee en in te werken

1. de administratieve klantomgeving voor het kopen en beheren van een domeinaam en een hostingpakket.
   Deze omgeving is vergelijkbaar met de omgeving van een webwinkel waar je iets koopt en een account kunt aanmaken. Je ziet daar over het algemeen hoe je een domeinaam (die nog beschikbaar is) kunt bestellen en afrekenen en hoe je een abonnement op een hostingpakket kunt nemen. Meestal kun je in die administratieve omgeving ook zien welke facturen je hebt gehad en of die al betaald zijn (denk aan abonnementen met een jaarlijkse afrekening).
   Wil je na verloop van tijd een zwaarder hostingpakket, bijvoorbeeld omdat je website in omvang is toegenomen en meer geheugenruimte nodig heeft of meer verkeer (traffic) moet aankunnen, dan kun je ook dat in deze omgeving regelen. Soms heet deze omgeving de klantomgeving, soms heeft het een naam die begint met 'mijn ......'.
   In deze omgeving kun je meerdere domeinnamen en meerdere hostingpakketten hebben, en je kunt er domeinnamen koppelen aan hostingpaketten;
2. de algemene meer technische beheeromgeving van een hostingpakket.
   In deze omgeving kun je kiezen voor het installeren van een Joomlaomgeving. Ook kun je hier e-mailadressen inrichten bij de domeinnaam die je in de administratieve omgeving hebt gekoppeld aan een hostingpakket (we gaan hier niet in op hoe je dat doet).
   Hier zie je ook hoeveel van de geheugenruimte die bij je hostingpakket hoort, je al in gebruik hebt. Heb je binnen het aangeschafte hostingpakket ook een of meer e-mailboxen aangemaakt, dan telt de opslag daarvan, voor zover dat bij de provider plaatsvindt, ook mee voor het geheugenbeslag. Bij verschillende hostingproviders heet deze omgeving DirectAdmin;
3. de technische omgeving voor het installeren en beheren van je Joomla-omgeving.
   Hierin kom je terecht als je in de voorgaande omgeving de keuze maakt voor het installeren van Joomla. Het installeren zelf gebeurt dan in deze omgeving. Hier zet je dus de min of meer automatische installatie van Joomlaprogrammatuur voor een eigen website in gang. Daarbij stel je diverse zaken in voor je website waaronder het maken van automatische backups (reservekopieën) van je Joomlawebsite als die er eenmaal is. Backups zijn belangrijk. Want er kan altijd iets mis gaan, ook bij updates van de Joomla-programmatuur, en dan moet je kunnen terugvallen op een nog werkende Joomla-website van de oude voorgaande versie;
4. de achterkant of backend van de Joomlawebsite. Na de installatie van Joomla en het genereren van de eerste nog vrij kale versie van je website kun je hierop inloggen om je website in te richten en te vullen met inhoud. In Joomla heet degene die de website inricht en er de baas over is en daarvoor ook alle rechten heeft de administrator. Het webadres (de URL) voor het als administrator inloggen in deze omgeving is standaard www.<je domeinnaam>/administrator, dus bijvoorbeeld www.mijnwebsite.nl/administrator. De gebruikersnaam van de administrator om hierop in te loggen is standaard admin tenzij je iets anders opgeeft.

Tot elk van deze omgevingen heb je toegang met een internetbrowser en na inloggen. Daarvoor maak of krijg je voor elk van deze omgevingen een account met een gebruikersnaam en wachtwoord. Die voor de omgevingen onder 2 en 3 zijn meestal hetzelfde.

6. Stapsgewijze instructies voor het uitvoeren van wat tot nu toe is genoemd

Het uitgangspunt hierbij is dat je een Joomlawebsite wil inrichten voor het op internet publiceren van inhoud of om daarmee mee kennis te maken.

1. Bedenk wat voor website je wil maken.
   
   
2. Bedenk een domeinnaam en controleer op SIDN.nl of die nog vrij is.
   
   
3. Kies een provider die Joomlawebsites host/kan hosten en die voor het automatisch installeren van een Joomla-omgeving het programma Installatron of iets vergelijkbaars aanbiedt.
   
   
4. Maak bij die provider een account aan en log in op de administratieve klantomgeving.
   
   
5. Kies en registreer een domeinaam, kies er een hostingpakket bij en reken het daarvoor te betalen bedrag af.
   Meestal werkt dit zo dat als je beide zaken tegelijkertijd en in combinatie regelt, het hostingpakket automatisch wordt gekoppeld aan de domeinnaam.
   
   Hierna ontvangt je, meestal per e-mail, de inloggegevens voor de algemene technische beheeromgeving, vaak met de naam DirectAdmin.
   Dat kan er als volgt uitzien:
   

   'De inloggegevens voor DirectAdmin zijn:
       URL/Adres: https://web5127.abxc.nl:4352
       Gebruikersnaam: b34524289p
       Wachtwoord: D4gx!A6v@w'
   Vaak ontvangt je ook de gegevens om met een zogenoemde FTP-verbinding (FTP staat voor File Transfer Protocol) en een FTP-programma (zoals FileZilla) bestanden naar je website-omgeving te uploaden of van die omgeving te downloaden. Maar als je het eenvoudig houdt, zoals bij de hier beschreven variant het geval is, dan heb je zo'n verbinding niet nodig.

6. Log in op de algemene technische beheeromgeving door naar het daarvoor ontvangen webadres (URL) te gaan en daar in te loggen met de ontvangen gebruikersnaam en het ontvangen wachtwoord.

   De algemene technische beheeromgeving kan er uitzien als onderstaand.
   
   
   
   
   In deze algemene technische beheeromgeving, in dit voorbeeld met de naam DirectAdmin, zie je na inloggen heel veel mogelijkheden om zaken in te stellen en acties te starten. Alle mogelijkheden zijn gegroepeerd.
   Onder E-mail Management kun je e-mailadressen aanmaken.
   Onder Web applications staat onder andere de optie Joomla voor een Joomlawebsite
   Soms, zoals hier, is er ook nog een groep App Installer met hier ook een installatieprogramma voor Joomla.
   Meestal is het klikken op Joomla onder Web applications al voldoende om de eerste stap te zetten richting de installatie van Joomla en het installatieprogramma daarvoor.
   
   
7. Klik in de zojuist besproken algemene technische beheeromgeving onder Web applications op Joomla.  Je komt dan in de technische omgeving voor het installeren en beheren van een Joomlawebsite. Dat kan eruit zien als onderstaand, met in dit geval het programma Installatron binne het programma DirectAdmin.
   
   
   
   
   
8. Kies in deze technische omgeving voor het installeren en beheren van een Joomlawebsite voor Install this application. Het installeren start dan nog niet, want eerst krijg je een scherm waarin je een aantal zaken moet invullen die bepalen hoe en met welk resultaat het systeem Joomla moet gaan installeren. Dat ziet er in dit geval uit als hieronder.
   
   
   
   
   De in dit scherm in te vullen zaken zijn achtereenvolgens:
   1. De domeinnaam. Deze is meestal al ingevuld met met de domeinnaam die je hebt geregistreerd en betaald.
   2. Directory: is optioneel. Kun je leeg laten.
   3. Versie: is al ingevuld met de versie van Joomla die de provider adviseert. Kun je laten staan.
   4. Taal: is wel belangrijk. Als je de teksten van alle onderdelen van Joomla in het Nederlands wil, kies dan voor Nederlands in plaats van Engels.
      Zelf kies ik tegenwoordig voor Engels. Want als je verder gaat met Joomla en je wilt meer en ook meer leren, dan vind je in het Engels meer documentatie. Ook als je vastloopt met iets, dan vind je op een internationaal Engelstalig forum soms meer dan op een forum in het Nederlandse taalgebied.
   5. Content: staat meestal standaard ingesteld op meeinstalleren van demo- oftewel voorbeeldcontent. De eerste keer kan dat helpen om Joomla te gaan begrijpen. Zelf vind ik dat tegenwoordig meer lastig dan handig, want uiteindelijk moet je die content ook weer opruimen. Maak hier in ieder geval een bewuste keuze.
   6. Wel of niet de standaard licentieovereenkomst accepteren: spreekt voor zich.
   7. Automatic Update: staat meestal op 'Update to new minor versions and security releases'. Is een mooie middenweg.
   8. Automatic Update Backup: ik kies altijd voor geen backup maken, omdat je het periodiek geautomatiseerd maken van backups ook kunt regelen als Joomla eenmaal geïnstalleerd is. Ik wil eerst zien dat het installeren gelukt is.
   9. Administrator Username: de naam waarmee je later als bouwer en beheerder van je website aan de 'achterkant' van je website kunt inloggen. Als je het extra veilig wilt, dan vul je hier een zelfgekozen naam is.
   10. Administrator Password: zorg voor een veilig wachtwoord, en onthoudt dat, tezamen met de 'administrator username'.
   11. Administrator Email: je eigen e-mail, waarschijnlijk al vooringevuld door de provider.
   12. Website title: de naam van je website zoals getoond op je website. Zelf te kiezen. Is niet hetzelfde als de domeinnaam, dat tevens het adres van je website op internet is. Maar het mag natuurlijk wel hetzelfde zijn.
   13. Advanced Setting Management: als je geen bijzondere dingen wilt en je niet wilt verdiepen in ingewikkelde dingen, dan laat je dit staan op 'Automatically manage advanced settings for me'.
       
       
9. Kies als alles is ingevuld onderaan het scherm voor Install. De Joomlaprogrammatuur wordt dan geïnstalleerd met een database voor het opslaan van informatie in de vorm van content en gegevens voor vormgeving en navigatie. Als dat goed gaat is het resultaat een relatief kale Joomlawebsite met een webadres waarop deze direct te zien is.
   In de technische omgeving voor het installeren en beheren van een Joomla website kan het resultaat eruit zien als onderstaand.

Bovenin dit scherm staat bij de tab My applications nu een 1 tussen haakjes. Dat betekent dat er nu 1 Joomla-installatie is.
Daaronder zie je drie URL's of webadressen:
- van de voorkant/frontend van je website. Het adres waarop je website zichtbaar is en anderen het kunnen vinden;
- van de achterkant/backend van je website waar je als administrator kunt inloggen om je website verder in te richten, te vullen en te beheren;
- het webadres van een internationaal Joomlaforum.

In dit scherm kun je op technisch niveau je Joomla-website gaan beheren. Onder de tab My backups bijvoorbeeld kun je een backupschema instellen en gaan zien welke backups je op enig moment al hebt. Hier kun je ook je administratorwachtwoord veranderen.
Als je hier later wat wil veranderen, dan log je zoals hiervoor al beschreven, opnieuw in op de algemene technische beheeromgeving en klik je vervolgens onder My applications op het Joomla logo dat daar dan staat. Je komt dan opnieuw in dit scherm van wat inmiddels je eigen Joomla-applicatie is met je eigen website.

Hier eindigt deze pagina. Je hebt nu een Joomlawebsite. Als je die verder wilt inrichten en vullen met de inhoud, dan log je daarvoor in op de backend. Over hoe dat verder inrichten en vullen gaat, dat wil zeggen wat eerste stappen daarvoor zijn, daarover gaat de pagina De eerste content aanmaken.